सामग्री पर जाएँ

विदेशी मुद्रा भंडार के अनुसार देशों की सूची

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
शीर्ष के 20 देशों का विदेशी मुद्रा भंडार का तुलनात्मक विश्लेषण

विदेशी मुद्रा भंडार, जिसे विदेशी मुद्रा भंडार भी कहा जाता है, एक सख्त अर्थ में, नागरिकों और मौद्रिक अधिकारियों द्वारा रखे गए विदेशी मुद्रा भंडार हैं। हालांकि, लोकप्रिय उपयोग में और नीचे दी गई सूची में, इसमें स्वर्ण भंडार, विशेष आहरण अधिकार (एसडीआर) और आईएमएफ आरक्षित स्थिति भी शामिल है क्योंकि यह कुल आंकड़ा, जिसे आमतौर पर आधिकारिक भंडार या अंतर्राष्ट्रीय भंडार या आधिकारिक अंतरराष्ट्रीय भंडार के रूप में अधिक सटीक रूप से कहा जाता है, अधिक आसानी से उपलब्ध है और यकीनन अधिक सार्थक भी है।[1] ये विदेशी मुद्रा जमा केंद्रीय बैंकों और मौद्रिक प्राधिकरणों की वित्तीय संपत्ति हैं जो विभिन्न आरक्षित मुद्राओं (जैसे अमेरिकी डॉलर, यूरो, पाउंड स्टर्लिंग, जापानी येन, स्विस फ्रैंक, भारतीय रुपये और चीनी रेनमिनबी) में आयोजित की जाती हैं और जिनका उपयोग इसकी देनदारियों को वापस करने के लिए किया जाता है (जैसे, जारी की गई स्थानीय मुद्रा और सरकार या वित्तीय संस्थान द्वारा केंद्रीय बैंक में जमा किए गए विभिन्न बैंक भंडार) । स्वर्ण मानक के अंत से पहले, सोना पसंदीदा आरक्षित मुद्रा थी।

विदेशी मुद्रा भंडार का उपयोग आम तौर पर किसी देश की मुद्रा के मूल्य को स्थिर करने या प्रभावित करने के लिए विदेशी मुद्रा बाजार में हस्तक्षेप करने के लिए किया जाता है। केंद्रीय बैंक विनिविनिमय दरें को सीधे प्रभावित करने के लिए विदेशी मुद्रा खरीद या बेच सकते हैं। उदाहरण के लिए, यदि कोई मुद्रा अवमूल्यन कर रही है, तो एक केंद्रीय बैंक अपनी मुद्रा खरीदने के लिए विदेशी मुद्रा में अपने भंडार को बेच सकता है, जिससे मांग पैदा होती है और इसके मूल्य को स्थिर करने में मदद मिलती है। भंडारों का उच्च स्तर निवेशकों और व्यापारियों के बीच विश्वास पैदा करता है। यदि बाजार प्रतिभागियों का मानना है कि किसी देश के पास अपनी मुद्रा का समर्थन करने के लिए पर्याप्त भंडार है, तो वे अटकलबाजी के हमलों में शामिल होने की संभावना कम रखते हैं जिससे तेज मूल्यह्रास हो सकता है। आर्थिक अनिश्चितता या वित्तीय बाजार में अस्थिरता के समय, केंद्रीय बैंक मुद्रा विनिमय दर में उतार-चढ़ाव को कम करने के लिए भंडार का उपयोग कर सकते हैं, जिससे अर्थव्यवस्था पर अचानक पूंजी के बहिर्वाह या झटकों के प्रभाव को कम किया जा सकता है। पर्याप्त भंडार यह सुनिश्चित करता है कि कोई देश अपने अंतर्राष्ट्रीय भुगतान दायित्वों को पूरा कर सकता है, जो विदेशी मुद्रा बाजार में घबराहट को रोककर एक स्थिर विनिमय दर बनाए रखने में मदद करता है। पर्याप्त भंडार होने से केंद्रीय बैंक मौद्रिक नीतियों को अधिक प्रभावी ढंग से लागू कर सकते हैं। वे भंडार में कमी के तत्काल डर के बिना ब्याज दरों को बनाए रखने या अन्य उपायों में संलग्न होने का जोखिम उठा सकते हैं, जो बाजार की उम्मीदों को सकारात्मक रूप से प्रभावित कर सकते हैं।[2]

देश-स्थान तालिका

[संपादित करें]
  • नीचे दिए गए सभी आंकड़े अमेरिकी डॉलर के बराबर हैं क्योंकि विभिन्न देश विभिन्न मुद्राओं में डेटा की रिपोर्ट करते हैं।
  • मुद्राओं की विनिमय दर के साथ-साथ रिपोर्ट की गई तारीख के सोने की कीमत को अमेरिकी डॉलर के समकक्ष की गणना करते समय माना जाता है।
  • भौतिक भंडारण लागत और इससे जुड़े जोखिमों से बचने के लिए सभी देश सोने को भंडार के रूप में नहीं रखते हैं, इसलिए सोने के स्तंभ को बाहर रखने में कोई मूल्य नहीं है।
  • वांछित कॉलम में डेटा को क्रमबद्ध करने से रैंकिंग प्रदान होगी।
देश संयुक्त राष्ट्र भूयोजना सोने सहित विदेशी मुद्रा भंडार सोने को छोड़कर विदेशी मुद्रा भंडार संदर्भ
महाद्वीप उप-क्षेत्र मिलियन अमेरिकी डॉलर के समतुल्य अंतिम रिपोर्ट की गई तिथि परिवर्तन मिलियन अमेरिकी डॉलर के समतुल्य अंतिम रिपोर्ट की गई तिथि परिवर्तन
चीनएशियापूर्व एशिया3,571,8032024-10-31वृद्धि 21,9573,380,3342024-10-31वृद्धि 415[3]
जापानएशियापूर्व एशिया1,254,8982024-10-07वृद्धि 19,1981,183,3652024-10-31वृद्धि 4,712[4]
स्विट्ज़रलैंडयूरोपपश्चिमी यूरोप952,6872024-09-30वृद्धि 1,127864,5192024-09-30वृद्धि 604[5]
भारतएशियादक्षिण एशिया684,8052024-11-01कमी 3,463616,2782024-11-01कमी 4,541[6][7]
रूसयूरोपपूर्वी यूरोप628,5002024-11-01वृद्धि 3,400596,1002024-11-01वृद्धि 720[8]
ताइवानएशियापूर्व एशिया568,1072024-04-03कमी 132563,7202024-04-03कमी 17[9]
सऊदी अरबएशियापश्चिम एशिया456,3152024-10-31कमी 12,838456,3152024-04-07कमी 12,838[10]
हांगकांगएशियापूर्व एशिया425,1532024-04-01वृद्धि 2,126425,1262024-04-01वृद्धि 137[11]
दक्षिण कोरियाएशियापूर्व एशिया419,3602024-04-03वृद्धि 3,580419,3602024-04-03Steady[12]
सिंगापुरएशियादक्षिण पूर्वी एशिया384,5872024-08-01वृद्धि 5,968347,0832024-03-01कमी 356[13]
ब्राज़िलअमेरिकादक्षिणी अमेरिका388,5712024-10-01वृद्धि 7,465344,1732024-03-01कमी 361[14]
जर्मनीयूरोपपश्चिमी यूरोप339,8002024-03-31वृद्धि 19,247100,1352024-03-31कमी 734[15]
इटलीयूरोपदक्षिण यूरोप247,7482024-04-30वृद्धि 8,88277,7272024-04-30वृद्धि 183[16]
संयुक्त राज्य अमेरिकाअमेरिकाउत्तरी अमेरिका242,6812024-03-15कमी 1,422231,6402024-03-15कमी 41[17]
फ्रांसयूरोपपश्चिमी यूरोप240,6772024-03-01वृद्धि 2,400120,7452024-03-01वृद्धि 33[18]
थाईलैंडएशियादक्षिण पूर्वी एशिया230,6242024-07-31वृद्धि 6,296212,1602024-07-31वृद्धि 5.380[19]
मेक्सिकोअमेरिकामध्य अमेरिका225,4272024-09-06वृद्धि 686216,9652024-06-30कमी 439[20]
इजराइलएशियापश्चिम एशिया220,3772024-09-31वृद्धि 2,992220,3772024-08-31वृद्धि 2,992[21]
पोलैंडयूरोपपूर्वी यूरोप218,8212024-09-30वृद्धि 5,524183,0602024-09-30वृद्धि 2,057[22]
यूनाइटेड किंगडमयूरोपउत्तरी यूरोप188,7932024-07-31वृद्धि 6,186163,5202024-03-05कमी 43[23]
संयुक्त अरब अमीरातएशियापश्चिम एशिया151,6002024-03-01वृद्धि 3,540146,4002024-03-01वृद्धि 34[24]
चेक रिपब्लिकयूरोपपूर्वी यूरोप144,9962024-03-01वृद्धि 2,007144,9962024-03-01Steady[25]
इंडोनेशियाएशियादक्षिण पूर्वी एशिया149,9152024-03-01वृद्धि 3,515149,9152024-03-01Steady[26]
टर्कीएशियापश्चिम एशिया128,4902024-03-01कमी 3,39179,0602024-03-01कमी 129[27]
नीदरलैंडयूरोपपश्चिमी यूरोप125,4512024-03-01वृद्धि 212125,4512024-03-01Steady[28]
मलेशियाएशियादक्षिण पूर्वी एशिया119,70030 Sep 2024वृद्धि 17,459113,8772024-08-31वृद्धि 14,225[29]
कनाडाअमेरिकाउत्तरी अमेरिका116,2512024-03-01कमी 45116,2512024-03-01Steady[30]
फिलिपींसएशियादक्षिण पूर्वी एशिया111,9812024-09-30वृद्धि 4,124101,1222024-09-30वृद्धि 3,486[31]
इराकएशियापश्चिम एशिया100,0002024-03-25कमी 15,000100,0002024-03-25Steady[32]
स्पेनयूरोपदक्षिण यूरोप94,3412024-03-01कमी 5,48594,3412024-03-01Steady[33]
वियतनामएशियादक्षिण पूर्वी एशिया93,3422024-03-01कमी 1,24193,3422024-03-01Steady[34]
रोमानियायूरोपपूर्वी यूरोप82,4732024-09-30वृद्धि 4,00573,6452024-09-30वृद्धि 3,590[35]
बेल्जियमयूरोपपश्चिमी यूरोप82,0002024-03-01वृद्धि 14,20067,2002024-03-01कमी 79[36]
डेनमार्कयूरोपउत्तरी यूरोप80,0582024-03-01वृद्धि 1,26175,6602024-03-01वृद्धि 126[37]
पेरूअमेरिकादक्षिणी अमेरिका73,4832024-03-01वृद्धि 201सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[38]
नॉर्वेयूरोपउत्तरी यूरोप71,9012024-03-01वृद्धि 330सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[39]
लीबियाअफ्रीकाउत्तरी अफ्रीका70,5242024-03-01कमी 238सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[40]
अल्जीरियाअफ्रीकाउत्तरी अफ्रीका68,0282024-03-01वृद्धि 1,880सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[41]
कतरएशियापश्चिम एशिया64,5602024-03-01वृद्धि 8,931सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[42]
स्वीडनयूरोपउत्तरी यूरोप59,5682024-03-23कमी 84251,6022024-03-23कमी 147[43]
कोलंबियाअमेरिकादक्षिणी अमेरिका57,2692024-03-08वृद्धि 124सोने का भंडारण नहीं2024-03-08Steady[44]
ऑस्ट्रेलियाओशिनियाऑस्ट्रेलेशिया53,8832024-03-07वृद्धि 60445,8162024-03-07कमी 48[45]
पुर्तगालयूरोपदक्षिण यूरोप53,7102024-03-01कमी 7,800सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[46]
दक्षिण अफ़्रीकाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका53,4732024-03-07वृद्धि 50445,2932024-03-07वृद्धि 49[47]
कुवैतएशियापश्चिम एशिया46,4202024-03-01वृद्धि 1,112सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[48]
चिलीअमेरिकादक्षिणी अमेरिका42,5272024-03-01वृद्धि 2,373सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[49]
यूक्रेनयूरोपपूर्वी यूरोप40,5072024-03-01कमी 1,212सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[50]
हंगरीयूरोपपूर्वी यूरोप41,3442024-03-01वृद्धि 4,749सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[51]
बुल्गारियायूरोपपूर्वी यूरोप35,3952024-03-01कमी 692सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[52]
मिस्रअफ्रीकाउत्तरी अफ्रीका35,3102024-03-01वृद्धि 3,161सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[53]
नाइजीरियाअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका34,9802024-03-01वृद्धि 465सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[54]
ऑस्ट्रियायूरोपपश्चिमी यूरोप34,8562024-03-01वृद्धि 95434,6712024-03-01कमी 187[55]
कजाखस्तानएशियामध्य एशिया34,5002024-03-01कमी 938सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[56]
उज़्बेकिस्तानएशियामध्य एशिया32,1952024-03-01कमी 950सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[57]
मोरक्कोअफ्रीकाउत्तरी अफ्रीका32,0372024-03-01वृद्धि 213सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[58]
न्यूज़ीलैंडओशिनियाऑस्ट्रेलेशिया31,7122024-03-01वृद्धि 1,916सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[59]
सर्बियायूरोपदक्षिण यूरोप31,1192024-08-09वृद्धि 4.22725.5502024-06-01Steady[60][61]
बांग्लादेशएशियादक्षिण एशिया24,8632024-10-01कमी 1,707सोने का भंडारण नहीं2024-10-01Steady[62]
ईरानएशियापश्चिम एशिया24,3002024-03-01वृद्धि 1,64123,6002024-03-01Steady[63]
मकाउएशियापूर्व एशिया24,2832024-03-01कमी 1,566सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[64]
ग्वाटेमालाअमेरिकामध्य अमेरिका21,3902024-03-01वृद्धि 1300सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[65]
अर्जेंटीनाअमेरिकादक्षिणी अमेरिका20,8462024-03-01कमी 2,090सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[66]
तुर्कमेनिस्तानएशियामध्य एशिया20,6002024-03-01कमी 45सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[67]
कंबोडियाएशियादक्षिण पूर्वी एशिया18,4962024-03-01कमी 67सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[68]
जॉर्डनएशियापश्चिम एशिया18,7652024-03-01वृद्धि 187सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[69]
नेपालएशियादक्षिण एशिया18,4002024-03-11वृद्धि 1,857सोने का भंडारण नहीं2024-03-11Steady[70]
ओमानएशियापश्चिम एशिया16,1632024-03-01वृद्धि 548सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[71]
पाकिस्तानएशियादक्षिण एशिया16,0492024-10-25वृद्धि 31.9सोने का भंडारण नहीं2024-10-25Steady[72]
उरुग्वेअमेरिकादक्षिणी अमेरिका15,4492024-03-01कमी 1.17615,4412024-03-01कमी 11[73]
लेबनानएशियापश्चिम एशिया14,7382024-03-01कमी 692सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[74]
डोमिनिकन गणराज्यअमेरिकाकैरेबियन14,3712024-03-01वृद्धि 1,145सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[75]
अंगोलाअफ्रीकामध्य अफ्रीका14,2002024-03-15कमी 40सोने का भंडारण नहीं2024-03-15Steady[76]
कोस्टा रिकाअमेरिकामध्य अमेरिका13,2002024-03-01वृद्धि 320सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[77]
आयरलैंडयूरोपउत्तरी यूरोप12,5992024-03-01कमी 13011,8742024-03-01कमी 2[78]
आज़रबाइजानएशियापश्चिम एशिया11,6502024-03-01वृद्धि 142सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[79]
कोत दिव्वारअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका9,8002024-03-01कमी 18सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[80]
पैराग्वेअमेरिकादक्षिणी अमेरिका9,7072024-03-01वृद्धि 8059,1682024-03-01वृद्धि 7[81]
बॉस्निया और हर्ज़ेगोविनायूरोपदक्षिण यूरोप8,7112024-03-01कमी 391सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[82]
ट्यूनीशियाअफ्रीकाउत्तरी अफ्रीका8,6232024-03-21वृद्धि 539सोने का भंडारण नहीं2024-03-21Steady[83]
उत्तर कोरियाएशियापूर्व एशिया9,1092024-03-01वृद्धि 73सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[84]
फिनलैंडयूरोपउत्तरी यूरोप7,9952024-03-01कमी 22सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[85]
स्लोवाकियायूरोपपूर्वी यूरोप7,6502024-03-01वृद्धि 441सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[86]
हौण्डुरसअमेरिकामध्य अमेरिका7,3902024-03-21कमी 580सोने का भंडारण नहीं2024-03-21Steady[87]
तंजानियाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका7,0222024-03-22वृद्धि 600सोने का भंडारण नहीं2024-03-22Steady[88]
आइसलैंडयूरोपउत्तरी यूरोप6,8472024-03-15वृद्धि 246,6682024-03-15वृद्धि 9[89]
म्यांमारएशियादक्षिण पूर्वी एशिया6,7002024-03-01वृद्धि 800सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[90]
अफ़ग़ानिस्तानएशियादक्षिण एशिया6,2282024-03-01कमी 60सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[91]
पनामाअमेरिकामध्य अमेरिका6,1432024-03-01कमी 200सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[92]
श्रीलंकाएशियादक्षिण एशिया5,9922024-09-30वृद्धि 55सोने का भंडारण नहीं2024-09-30Steady[93]
वेनेज़ुएलाअमेरिकादक्षिणी अमेरिका5,9082024-03-01कमी 776सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[94]
त्रिनिदाद और टोबैगोअमेरिकाकैरेबियन5,8002024-03-18कमी 44सोने का भंडारण नहीं2024-03-18Steady[95]
मॉल्डोवायूरोपपूर्वी यूरोप5,6002024-08-30कमी 600सोने का भंडारण नहीं2024-08-30Steady[96]
मॉरीशसअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका5,5912024-03-01कमी 1965,4972024-03-01कमी 27[97]
बहरीनएशियापश्चिम एशिया5,5002024-03-25वृद्धि 128सोने का भंडारण नहीं2024-03-25Steady[98]
अल्बानियायूरोपदक्षिण यूरोप5,2902024-04-31कमी 2005,2902024-04-31वृद्धि 47[99]
जॉर्जियायूरोपपूर्वी यूरोप5,2242024-03-25कमी 25.58सोने का भंडारण नहीं2024-03-25Steady[100]
मंगोलियाएशियापूर्व एशिया5,1202024-03-20वृद्धि 500सोने का भंडारण नहीं2024-03-20Steady[101]
बोत्सवानाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका5,0802024-03-01कमी 267सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[102]
जमैकाअमेरिकाकैरेबियन4,9212024-03-05वृद्धि 300सोने का भंडारण नहीं2024-03-05Steady[103]
लिथुआनियायूरोपउत्तरी यूरोप4,9002024-03-01कमी 440सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[104]
वेटिकन सिटीयूरोपदक्षिण यूरोप4,3392024-03-01वृद्धि 950सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[105]
आर्मीनियाएशियापश्चिम एशिया4,2982024-03-25वृद्धि 600सोने का भंडारण नहीं2024-03-25Steady[106]
निकारागुआअमेरिकामध्य अमेरिका3,9802024-03-01वृद्धि 1,100सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[107]
ग्रीसयूरोपदक्षिण यूरोप3,9262024-03-01वृद्धि 1073,8692024-03-01कमी 8[108]
लातवियायूरोपउत्तरी यूरोप3,9132024-03-01वृद्धि 13सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[109]
युगांडाअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका3,7002024-03-01कमी 259सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[110]
अण्डोरायूरोपदक्षिण यूरोप3,6892024-03-20वृद्धि 11सोने का भंडारण नहीं2024-03-20Steady[111]
ब्रुनेईएशियापश्चिम एशिया3,6642024-03-01वृद्धि 107सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[112]
कैमरूनअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका3,4592024-03-01कमी 180सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[113]
इथियोपियाअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका3,4302024-03-01कमी 170सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[114]
घानाअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका3,3682024-03-01वृद्धि 452सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[115]
इक्वेडोरअमेरिकादक्षिणी अमेरिका3,3052024-03-01वृद्धि 747सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[116]
बेलारूसयूरोपपूर्वी यूरोप8,6972024-08-31वृद्धि 1654,3332024-08-31Steady[117]
किर्गिज़स्तानएशियामध्य एशिया2,9762024-03-01वृद्धि 193सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[118]
क्रोएशियायूरोपदक्षिण यूरोप2,9352024-03-01वृद्धि 159सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[119]
स्लोवेनियायूरोपपूर्वी यूरोप2,5192024-03-01वृद्धि 062सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[120]
अल साल्वाडोरअमेरिकामध्य अमेरिका2,5102024-03-01वृद्धि 39सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[121]
क्यूबाअमेरिकाकैरेबियन2,5002024-03-15कमी 10,391सोने का भंडारण नहीं2024-03-15Steady[122]
केन्याअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका2,4902024-03-05वृद्धि 1,073सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[123]
पापुआ न्यू गिनीओशिनियामेलानेशिया2,3392024-03-01वृद्धि 500सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[124]
हैतीअमेरिकाकैरेबियन2,2962024-03-01कमी 1,256सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[125]
एस्तोनियायूरोपउत्तरी यूरोप2,0652024-03-01कमी 145सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[126]
नामिबियाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका2,0192024-03-01कमी 25सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[127]
बहामासअमेरिकाकैरेबियन1,7582024-03-01वृद्धि 85सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[128]
बोलीवियाअमेरिकादक्षिणी अमेरिका1,7692024-03-01कमी 471सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[129]
मेडागास्करअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका1,6202024-03-19वृद्धि 127सोने का भंडारण नहीं2024-03-19Steady[130]
मॉन्टेनीग्रोयूरोपदक्षिण यूरोप1,5582024-03-01वृद्धि 26सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[131]
मॉरिटानियाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका1,4932024-03-01वृद्धि 37सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[132]
तजाकिस्तानएशियामध्य एशिया1,4822024-03-01कमी 19सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[133]
रवांडाअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका1,4582024-03-01कमी 7सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[134]
जाम्बियाअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका1,4332024-03-01कमी 16सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[135]
गिनीअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका1,4252024-03-15वृद्धि 33सोने का भंडारण नहीं2024-03-15Steady[136]
गैबॉनअफ्रीकामध्य अफ्रीका1,3772024-03-01कमी 90सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[137]
साइप्रसएशियापश्चिम एशिया1,2712024-03-01वृद्धि 200सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[138]
लक्समबर्गयूरोपपश्चिमी यूरोप1,1192024-03-05कमी 34सोने का भंडारण नहीं2024-03-05Steady[139]
लाओसएशियादक्षिण पूर्वी एशिया1,0992024-03-01वृद्धि 23सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[140]
कुराकाओअमेरिकाकैरेबियन1,0802024-03-20वृद्धि 30सोने का भंडारण नहीं2024-03-20Steady[141]
फिजीओशिनियामेलानेशिया1,0652024-03-05वृद्धि 22सोने का भंडारण नहीं2024-03-05Steady[142]
नाइजरअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका1,0532024-03-01वृद्धि 24सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[143]
अरूबाअमेरिकाकैरेबियन1,0172024-03-15वृद्धि 30सोने का भंडारण नहीं2024-03-15Steady[144]
भूटानएशियादक्षिण एशिया9722024-03-10कमी 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-10Steady[145]
कोसोवोयूरोपदक्षिण यूरोप9502024-03-01कमी 15सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[146]
माल्टायूरोपदक्षिण यूरोप9372024-03-20वृद्धि 9सोने का भंडारण नहीं2024-03-20Steady[147]
लिसूतूअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका7852024-03-01वृद्धि 11सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[148]
बारबाडोसअमेरिकाकैरेबियन7702024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[149]
केप वर्देअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका7122024-03-01कमी 25सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[150]
सान मारिनोयूरोपदक्षिण यूरोप7162024-03-01वृद्धि 243सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[151]
गाम्बियाअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका6982024-03-01वृद्धि 6सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[152]
फिलिस्तीनएशियापश्चिम एशिया6712024-03-01कमी 12सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[153]
तिमोर-लेस्तेएशियादक्षिण पूर्वी एशिया6542024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[154]
सूरीनामअमेरिकादक्षिणी अमेरिका6472024-03-08वृद्धि 30सोने का भंडारण नहीं2024-03-08Steady[155]
सिएरा लियोनअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका6242024-03-02कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-02Steady[156]
मालीअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका6042024-03-01कमी 19सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[157]
मालदीवएशियादक्षिण एशिया5882024-03-01कमी 180सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[158]
गयानाअमेरिकादक्षिणी अमेरिका5532024-03-10कमी 20सोने का भंडारण नहीं2024-03-10Steady[159]
सोलोमन द्वीपओशिनियामेलानेशिया5512024-03-08वृद्धि 24सोने का भंडारण नहीं2024-03-08Steady[160]
सेशल्सअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका5462024-03-01कमी 19सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[161]
वानुअतुओशिनियामेलानेशिया5092024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[162]
कांगो लोकतांत्रिक गणराज्यअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका5052024-03-14कमी 160सोने का भंडारण नहीं2024-03-14Steady[163]
जिबूतीअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका5042024-03-01वृद्धि 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[164]
मलावीअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका4882024-03-01वृद्धि 17सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[165]
एस्वातीनीअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका4672024-03-01वृद्धि 27सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[166]
कांगो गणराज्यअफ्रीकामध्य अफ्रीका4432024-03-01वृद्धि 20सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[167]
सीरियाएशियापश्चिम एशिया4012024-03-01कमी 16सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[168]
संघीकृत राज्य माइक्रोनेशियाओशिनियामाइक्रोनेशिया3952024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[169]
मध्य अफ़्रीकी गणराज्यअफ्रीकामध्य अफ्रीका3752024-03-01वृद्धि 14सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[170]
सेंट किट्स और नेविसअमेरिकाकैरेबियन3652024-03-01कमी 14सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[171]
लाइबेरियाअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका3422024-03-01कमी 7सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[172]
गिनी-बिसाऊअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका3292024-03-01कमी 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[173]
अण्टीगुआ और बारबूडाअमेरिकाकैरेबियन2852024-03-01वृद्धि 6सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[174]
बेलीज़अमेरिकामध्य अमेरिका2812024-03-01वृद्धि 4सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[175]
सेंट लूसियाअमेरिकाकैरेबियन2582024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[176]
यमनएशियापश्चिम एशिया2502024-03-01वृद्धि 5सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[177]
ग्रेनेडाअमेरिकाकैरेबियन2472024-03-01वृद्धि 11सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[178]
टोंगाओशिनियापोलिनेशिया2262024-03-01कमी 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[179]
टोगोअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका2082024-03-01कमी 7सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[180]
कोमोरोसअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका1972024-03-01कमी 5सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[181]
संत विंसेंट अँड थे ग्रेनडीनेसअमेरिकाकैरेबियन1922024-03-01कमी 1सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[182]
इरिट्रियाअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका1892024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[183]
समोआओशिनियापोलिनेशिया1882024-03-01वृद्धि 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[184]
साओ टोमे और प्रिंसिपेअफ्रीकामध्य अफ्रीका1862024-03-01वृद्धि 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[185]
सूडानअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका1722024-03-01कमी 5सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[186]
डोमिनिकाअमेरिकाकैरेबियन1682024-03-01वृद्धि 6सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[187]
सेनेगलअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका1642024-03-01वृद्धि 12सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[188]
ज़िम्बाब्वेअफ्रीकादक्षिणी अफ्रीका1592024-03-01वृद्धि 8सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[189]
चाडअफ्रीकामध्य अफ्रीका1432024-03-01कमी 4सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[190]
बुरुण्डीअफ्रीकामध्य अफ्रीका1052024-03-01कमी 6सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[191]
दक्षिण सूडानअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका802024-03-02वृद्धि 7सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[192]
बेनिनअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका692024-03-01वृद्धि 9सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[193]
मॉण्टसेराटअमेरिकाकैरेबियन542024-03-01वृद्धि 5सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[194]
इक्वेटोरियल गिनीअफ्रीकामध्य अफ्रीका462024-03-01कमी 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[195]
बुर्किना फासोअफ्रीकापश्चिम अफ्रीका422024-03-01कमी 3सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[196]
सोमालियाअफ्रीकापूर्वी अफ़्रीका372024-03-01वृद्धि 5सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[197]
किरिबातीओशिनियामाइक्रोनेशिया82024-03-01वृद्धि 2सोने का भंडारण नहीं2024-03-01Steady[198]

शीर्ष 5 देशों की समयरेखा

[संपादित करें]

सबसे बड़े विदेशी मुद्रा भंडार वाले पांच देशों में लगभग सभी के पास कम से कम 500 बिलियन अमरीकी डालर और उससे अधिक का भंडार है और कम से कम एक सप्ताह के लिए इस तरह की राशि को बनाए रखा है।[199][200]

10,00,000
20,00,000
30,00,000
40,00,000
50,00,000
60,00,000
70,00,000
80,00,000
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
  •   Switzerland
  •   China
  •   India
  •   Japan
  •   Russia
शीर्ष 5 देशों के ऐतिहासिक विदेशी मुद्रा भंडार (सोने सहित)। (स्रोत: विश्व बैंक[201] )


  • चीन-पिछले 14 वर्षों के बाद से चीन के पास सबसे बड़ा भंडार है।[202][203] चीनी विदेशी मुद्रा भंडार की मुख्य संरचना लगभग दो-तिहाई अमरीकी डॉलर और एक-पाँचवाँ यूरो है, जबकि शेष जापानी येन और ब्रिटिश पाउंड से बना है। चीन 500 अरब अमेरिकी डॉलर तक पहुंचने वाला दूसरा देश था और भंडार में 1 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर तक पहुंचने वाले पहले देश थे। चीन एकमात्र ऐसा देश है जो 2 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर और 3 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर के शुद्ध भंडार तक पहुंच गया है। चीनी विदेशी मुद्रा भंडार 3.993 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर से अधिक तक पहुंच गया और संभवतः जुलाई 2014 से पहले 4 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर तक पहुंच गया, लेकिन इसकी पुष्टि करने के लिए कोई आधिकारिक आंकड़े नहीं थे।
  • जापान-जापान के पास दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा भंडार है। जापान 500 बिलियन अमेरिकी डॉलर के भंडार तक पहुंचने वाला पहला देश था और 2006 में चीन द्वारा पार किए जाने तक दुनिया में सबसे अधिक विदेशी मुद्रा भंडार था। वे 2006 के बाद से दूसरे स्थान पर और 2008 के बाद से 1 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर से ऊपर बने हुए हैं, जो 1 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर को पार करने वाला दूसरा देश है।[204]
  • स्विट्जरलैंड-स्विस के पास दुनिया का तीसरा सबसे बड़ा भंडार है। स्विट्जरलैंड 2014 में सऊदी अरब के बाद 500 अरब अमेरिकी डॉलर तक पहुंचने वाला पांचवां देश और 2020 के अंत में 1 ट्रिलियन अमेरिकी डॉलर तक पहुंचने वाले तीसरे देश बन गया। स्विस भंडार स्विस फ़्रैंक में संकलित किए जाते हैं। 2007-2008 वित्तीय संकट के बाद, स्विस फ्रैंक ने स्विट्जरलैंड की पारंपरिक कथित सुरक्षा के कारण अन्य मुद्राओं के मुकाबले काफी सराहना की है, जिसने स्विस फर्मों द्वारा निवेश आय के प्रवाह के कारण सट्टा विदेशी पूंजी को आकर्षित किया है, और माल के व्यापार में बड़े अधिशेष के कारण। मुद्रा की अचानक सट्टा सराहना से वास्तविक अर्थव्यवस्था की रक्षा के लिए, स्विस नेशनल बैंक ने मुद्रा बाजारों में हस्तक्षेप करना शुरू कर दिया, पहले 2015 तक 1.20CHF/EUR के यूरो के खिलाफ अधिकतम विनिमय दर के स्पष्ट लक्ष्य के साथ, और फिर निहित हस्तक्षेपों के माध्यम से।[205] हालांकि, निर्यात क्षेत्र के लचीलेपन और पूंजी के निरंतर प्रवाह का मतलब है कि स्विस फ्रैंक की सराहना होती रही है।[206] इसके परिणामस्वरूप, एस. एन. बी. अपने बड़े संचित विदेशी मुद्रा भंडार का निपटान करने में असमर्थ रहा है क्योंकि उनकी बिक्री से मुद्रा की और भी अधिक सराहना होगी।
  • भारत-भारत के पास दुनिया का चौथा सबसे बड़ा भंडार है। 4 जून 2021 को भंडार पहली बार 600 बिलियन अमेरिकी डॉलर से अधिक हो गया और वे ऐसा करने वाले स्विट्जरलैंड के बाद पांचवें देश बन गए।[207] 1991 के भारतीय आर्थिक संकट के दौरान देश के पास केवल 5 बिलियन डॉलर का भंडार बचा था, जिसके कारण बाद में आर्थिक उदारीकरण हुआ।[208] तब से भंडार में 30 वर्षों में 127 गुना वृद्धि देखी गई है। अप्रैल 2024 में, भारत का विदेशी-मुद्रा भंडार 642.63 अमेरिकी डॉलर के एक नए सर्वकालिक उच्च स्तर पर पहुंच गया, जिसमें 803.58 टन स्वर्ण भंडार भी शामिल था। जिनमें से 403.7 टन सोना बैंक ऑफ इंग्लैंड और बैंक फॉर इंटरनेशनल सेटलमेंट्स के पास है, और बाकी घरेलू स्तर पर रखा जाता है। यह सुरक्षा की भावना प्रदान करने और कई स्थानों पर सोने की होल्डिंग्स फैलाकर जोखिम के विविधीकरण को सुनिश्चित करने के लिए किया जाता है।[209] मई 2024 में, भारत ने बैंक ऑफ इंग्लैंड के साथ अपनी सभी सोने की होल्डिंग को अपने घरेलू तहखाने में स्थानांतरित करने का निर्णय लिया, इसके 100 मीट्रिक टन सोने का पहला बैच 31 मई 2024 को भारत वापस ले जाया गया। यह निर्णय मुख्य रूप से विभिन्न यूरोपीय देशों में रखे लगभग 300 बिलियन डॉलर के रूसी सोने पर यूक्रेन युद्ध के दौरान पश्चिम के अप्रत्याशित वर्गों के कारण लिया गया था, जिससे भारत सरकार और अर्थव्यवस्था विशेषज्ञों के भीतर असुरक्षा की भावना पैदा हुई थी।[210][211]
  • रूस-रूस के पास दुनिया का पांचवां सबसे बड़ा भंडार है-वे 21 मई 2021 को 600 बिलियन अमेरिकी डॉलर के स्तर पर पहुंच गए हैं। वे 500 अरब डॉलर तक पहुंचने वाले तीसरे देश थे।[212] भंडार में पहली गिरावट मंदी के कारण थी, 2015 में दूसरी गिरावट तेल की कीमतों में गिरावट के कारण थी।

विदेशी मुद्रा भंडार की मुद्रा संरचना

[संपादित करें]

आईएमएफ आधिकारिक विदेशी मुद्रा भंडार की मुद्रा संरचना पर तिमाही आंकड़े जारी करता है। डेटा को स्वैच्छिक और गोपनीय आधार पर आईएमएफ को सूचित किया जाता है। 2024 तक, आईएमएफ के सदस्य देश, कई गैर-सदस्य देश/अर्थव्यवस्थाएं और विदेशी मुद्रा भंडार रखने वाली अन्य संस्थाएं शामिल हैं। 2016 के चौथी तिमाही से, रेनमिनबी डेटा को शामिल किया गया था. [213] मौद्रिक सोना COFER में शामिल नहीं है, लेकिन आरक्षित परिसंपत्तियों में शामिल है, जो COFER की तुलना में व्यापक दायरे में है।[214]

विदेशी मुद्रा भंडार की मुद्रा संरचना (COFER) (अरब अमेरिकी डॉलर)
विदेशी मुद्रा भंडार
संयुक्त राज्य USDयूरोपीय संघ EURजापान JPYयूनाइटेड किंगडम GBPकनाडा CADचीनी जनवादी गणराज्य RMBऑस्ट्रेलिया AUDस्विट्ज़रलैंड CHFअन्य मुद्राएँअनावंटित भंडारकुल
समय
2019 पहली तिमाही 6,727.092,208.79584.63495.70208.64212.26181.9515.27263.50712.93 11,610.77
दूसरी तिमाही 6,752.282,264.88611.87497.41209.85212.80186.7115.53270.56715.88 11,737.76
तीसरी तिमाही 6,728.852,212.74612.75492.22205.44213.83182.4816.20262.92729.40 11,656.82
चौथी तिमाही 6,674.832,279.30631.00511.51206.71215.81187.1817.36281.50749.55 11,824.74
2020 पहली तिमाही 6,794.912,197.30624.97486.08195.13221.48170.1616.05255.53770.32 11,731.94
दूसरी तिमाही 6,902.012,272.44643.70504.36215.47233.68190.3417.22278.67754.11 12,011.98
तीसरी तिमाही 6,927.162,359.61668.19523.64231.10247.44199.5119.30283.16787.44 12,246.56
चौथी तिमाही 6,990.97 2,526.41715.35561.39246.57271.60216.8720.74314.63841.14 12,705.67
2021 पहली तिमाही 6,971.792,404.80686.30554.28250.01293.32214.8919.44335.82851.50 12,582.14
दूसरी तिमाही 7,070.332,458.88672.20560.90270.01314.81218.4423.13357.57865.83 12,812.12
तीसरी तिमाही 7,087.772,462.44681.42561.66264.29320.15214.2623.77354.77860.67 12,831.20
चौथी तिमाही 7,087.142,486.88671.77576.22286.93336.10218.0224.51362.96886.73 12,937.27
2022 पहली तिमाही 6,868.972,328.35626.44569.45286.02330.03221.9129.48387.80858.65 12,507.09
दूसरी तिमाही 6,645.022,187.63572.65538.73275.75308.22209.1427.63358.62858.26 11,981.65
तीसरी तिमाही 6,426.892,086.40560.11489.95260.92281.12204.7824.78358.59841.74 11,535.29
चौथी तिमाही 6,460.212,252.06608.17543.11262.62287.81217.0825.31383.64877.79 11,917.81
2023 पहली तिमाही 6,630.892,186.33610.39605.02270.60287.12221.6228.26389.07877.53 12,029.03
दूसरी तिमाही 6,641.892,207.25597.15533.64278.51272.99219.7021.26403.72887.06 12,055.26
तीसरी तिमाही 6,497.942,150.47598.73530.36274.36260.12222.3520.30426.63920.27 11,901.53
चौथी तिमाही 6,687.112,287.57652.90553.91295.25261.73241.7826.38442.77883.06 12,332.46
2024 पहली तिमाही 6,774.822,253.79654.52562.48295.64247.10248.4221.93439.56885.35 12,383.61
दूसरी तिमाही 6,675.822,265.29641.07565.92306.85245.17256.4522.43486.89881.90 12,347.42
तीसरी तिमाही
चौथी तिमाही

सन्दर्भ

[संपादित करें]
  1. "Foreign Exchange Reserves: What They Are, Why Countries Hold Them". मूल से से 27 March 2024 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  2. "Foreign Exchange Reserves: Purpose". अभिगमन तिथि: 27 Oct 2024.
  3. "International Reserves and Foreign Currency Liquidity". www.safe.gov.cn/en. SAFE. 5 December 2018 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-02.
  4. "International Reserves/Foreign Currency Liquidity (as of the end of September 2024)". Ministry of Finance (अंग्रेज़ी भाषा में). अभिगमन तिथि: 2024-10-23.
  5. "Official reserve assets and other foreign currency assets". www.snb.ch/en. Swiss National Bank. 4 October 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-02.
  6. "Reserve Bank of India - Weekly Statistical Supplement" (PDF). www.rbi.org.in. अभिगमन तिथि: 2024-11-01.
  7. "Reserve Bank of India - Foreign Exchange Reserves". www.rbi.org.in. अभिगमन तिथि: 2024-11-01.
  8. "Inter national Reserve Bank of Russian Federation". Central Bank of Russia. 12 November 2020 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-10-18.
  9. "Foreign Exchange Reserves - the Republic of China (Taiwan)". 23 April 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 23 April 2024.
  10. "Reserve Assets". www.sama.gov.sa. Saudi Central Bank. 1 October 2022 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-07.
  11. "International Reserves and Foreign Currency Liquidity". www.hkma.gov.hk/eng. Hong Kong Monetary Authority. 2024-03-02 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 2024-04-23.
  12. "Official Foreign Reserves". www.bok.or.kr. Bank of Korea. 2024-03-26 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-02.
  13. "Official Foreign Reserves". www.mas.gov.sg. Monetary Authority of Singapore (MAS). 19 November 2020 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2023-10-02.
  14. "BANCO CENTRAL DO BRASIL". www.bcb.gov.br. Central Bank of Brazil. 21 July 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  15. "International Reserves". www.bundesbank.de. Deutsche Bundesbank. अभिगमन तिथि: 2024-04-10.
  16. "Bank of Italy - Official reserves (Riserve ufficiali)". 21 November 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-02.
  17. "U.S. International Reserve Position". www.home.treasury.gov. United States Department of the Treasury. 27 October 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-02.
  18. "International reserves". Bank of France. 7 March 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2022-07-21.
  19. "International Reserves". www.bot.or.th. Bank of Thailand. 3 August 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-15.
  20. "Boletín Semanal sobre el Estado de Cuenta del Banco de México" (PDF). Banxico.gob.mx. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 15 March 2024.
  21. "Foreign Exchange Reserves at the Bank of Israel". www.boi.org.il. Bank of Israel. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  22. "International Reserves and Foreign Currency Liquidity". 3 January 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 3 January 2024.
  23. "UK International Reserves". www.bankofengland.co.uk. Bank of England. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-05.
  24. "Monthly Official International Reserves". Central Bank of the United Arab Emirates. 2 July 2022 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  25. "ČNB". Czech National Bank. 15 July 2018 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  26. "Monetary Indicators". Bank of Indonesia. 12 October 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 1 Mar 2024.
  27. "TCMB - International Reserves and Foreign Currency Liquidity" (PDF). www.tcmb.gov.tr. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  28. "Selected euro area statistics and national breakdowns". 2024-03-01. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  29. "International Reserves of Bank Negara Malaysia as at 30 September 2024". Central Bank of Malaysia. अभिगमन तिथि: 23 October 2024.
  30. "Monthly Official International Reserves". 5 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  31. "GROSS INTERNATIONAL RESERVES". Bangko Sentral ng Pilipinas. 7 June 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 7 June 2024.
  32. "Iraq Central Bank says regulated dollar transactions rising". 25 Mar 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-25.
  33. "International reserves and foreign currency liquidity" (PDF). Banco de España. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  34. "Weekly Information on Banking Operations". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  35. "Press Releases - International Reserves". अभिगमन तिथि: 2024-10-10.
  36. "International Reserves of the Belgium". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  37. "Denmark Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  38. "Activos Externos netos de corto plazo (miliones US$) [monthly series]. BN". 4 December 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 4 December 2023.
  39. "Norway Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  40. "Official Website, International reserve" (PDF). Central bank of Libya. मूल से (PDF) से 13 August 2022 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  41. "Official foreign exchange reserves". 13 April 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 4 July 2023.
  42. "Qatar Central Bank Foreign Reserves Surge by 4.91 Percent in February 2024". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  43. "Official reserve assets (weekly report)". 2024-03-23. 6 March 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 12 March 2021.
  44. "Official Reserve Assets". 2 February 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2 February 2024.
  45. "Official Reserve Assets". रॉयटर्स. 7 March 2024. 8 March 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 12 April 2018.
  46. "International Reserves of the Portugal". 16 December 2022 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  47. "Gold and Foreign Exchange Position". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  48. "Central Bank of Kuwait: Monthly". 8 March 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  49. "Chile Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  50. "National Bank of Ukraine". 5 January 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 5 January 2024.
  51. "International Reserves - Foreign Exchange Liquidity". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  52. "Bulgaria Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  53. "Egypt's international reserves". 5 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  54. "Nigeria's FX reserve". 2024-03-01. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2024-03-01.
  55. "International Reserves of the Austria". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  56. "Kazakhstan's international reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  57. "International Reserves of the Republic of Uzbekistan". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  58. "Morocco's International reserves". 6 August 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  59. "New Zealand's official overseas reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  60. "FX reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  61. "NBS | Prikaz vesti".
  62. "Foreign Exchange Reserve (Monthly) - Bangladesh Central Bank". अभिगमन तिथि: 6 Oct 2024.
  63. "Iran's forex reserves". 17 October 2023. 30 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  64. "Macau's International reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  65. "Guatemala Reserves". 13 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  66. "Argentina Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  67. "The World Factbook: Reserves of foreign exchange and gold". मूल से से 13 June 2007 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 12 March 2014.
  68. "Cambodia foreign exchange and gold".
  69. "Jordan's foreign currency reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  70. "'Worry' as Nepal's forex reserves soar to record Rs1.84 trillion". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  71. "Oman Foreign Exchange Reserves". 6 August 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  72. "LIQUID FOREIGN EXCHANGE RESERVES" (PDF).
  73. "Central Bank of Uruguay". 20 October 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 14 November 2020.
  74. "Lebanon Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  75. "Dominican Republic - Foreign exchange reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  76. "Angola's FX Reserve Drops to 14.2B as of March 2024". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  77. "Fitch Upgrades Costa Rica to 'BB'; Outlook Stable". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  78. "Official External Reserves". Central Bank of Ireland. 7 December 2022 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 2022-07-31.
  79. "azerbaijan Foreign Exchange Reserves". 4 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  80. "Ivory Coast Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  81. "Paraguay Foreign Exchange Reserves". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  82. "Bosnia and Herzegovina Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  83. "Tunisia Foreign Exchange Reserves". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  84. "Северная Корея распродает золотой запас". अभिगमन तिथि: 2024-03-01.[मृत कड़ियाँ]
  85. "Finland Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  86. "Slovakia Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  87. "INTERNATIONAL RESERVES -Honduras" (स्पेनिश भाषा में). 1 June 2020 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 Mar 2024.
  88. "Weekly Commentary – 22nd March 2024". 26 March 2024. 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  89. "INTERNATIONAL RESERVES -Iceland". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  90. "Total reserves (includes gold, current US$) - Data". 30 June 2017 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 18 December 2015.
  91. "International Liquidity selected indicators - Afghanistan". 24 February 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 10 November 2019.
  92. "Panama: Statement Of the 2024". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  93. "Weekly Economic Indicators". 6 November 2022 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 6 November 2022.
  94. "Unprecedented 24 hour Stability in Venezuelan Exchange Market". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  95. "Trinidad and Tobago's Mixed Economic Outlook". 18 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  96. "Moldova International Reserves and Foreign Currency Liquidity". 30 August 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  97. "Mauritius Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  98. "Bahrain Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  99. "Albania's FX reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  100. "Georgia's foreign currency reserves". 25 March 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  101. "Foreign Exchange Reserves Exceed USD 5 Billion". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  102. "Botswana Economic Stats". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  103. "Fitch Upgrades Jamaica to 'BB-'; Outlook Positive". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  104. "Lithuania Economic numbers" (PDF). 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  105. "Vatican Foreign Exchange Reserve Rise by 39 million". 25 January 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 22 December 2021.
  106. "Armenia Foreign Reserve". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  107. "Fitch Affirms Nicaragua at 'B-'; Revises Outlook to Positive". 29 December 2023 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  108. "Greece Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  109. "Latvia Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  110. "Uganda Foreign Reserve". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  111. "Andorra Foreign Exchange Reserves". 22 January 2021 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  112. "Brunei Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  113. "International reserves- Camron". डीओआई:10.1016/j.ememar.2024.101130. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  114. "NBE says FX reserve is close to USD 3.4 billion". 27 January 2024. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  115. "Ghana Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  116. "Ecuador Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  117. "Belarus Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  118. "Kyrgyzstan Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  119. "Croatia's International reserves". 2 August 2024.
  120. "Republic of Slovenia: Technical Assistance Report". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  121. "El Salvador Foreign Exchange Reserves". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  122. "Cuba Country Report 2024". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  123. "TREASURY MARKET UPDATE" (PDF). 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  124. "PNG's views on foreign exchange". 18 July 2023. 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  125. "Haiti Official Reserve Assets". 26 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 26 March 2024.
  126. "Estonia Foreign Exchange Reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  127. "Namibia Reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  128. "Exchange Control Administration (2024)". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  129. "Bolivia forex reserve". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  130. "Stable Exchange Rates Reign For MGA". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  131. "Montenegro Outlook". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  132. "Mauritania Länderbericht - BTI Transformation Index". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  133. "Monetary sector Tajikistan". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  134. "Rwanda forex reserve". 27 February 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  135. "Zambia forex reserve" (PDF). 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  136. "Guinea forex reserve". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  137. "Gabon forex reserve". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  138. "Euro is back on the scene for global central banks". 7 March 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  139. "Luxembourg forex reserve". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  140. "Laos forex reserve". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  141. "Curaçao International Reserve Statement". 30 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  142. "The Fijian Economy". 26 March 2024. 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  143. "Movement In Reserves". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  144. "Fitch Revises Aruba's Outlook to Positive; Affirms at 'BB+'". 21 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  145. "Bhutan International Reserve Statement". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  146. "Economic Engine of the Balkans". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  147. "Malta forex reserves". 19 March 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  148. "Fitch Affirms Lesotho at 'B'; Outlook Stable". 12 January 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  149. "Outlook for Barbados' Economy in 2024". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  150. "Cape Verde forex reserves". 12 March 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  151. "San Marino forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  152. "Gambia forex reserves". 22 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  153. "indicators of the Palestinian economy". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  154. "Timor-Leste forex reserves" (PDF). 12 September 2023 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  155. "Suriname's Foreign Reserves". 24 March 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  156. "Sierra Leone forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  157. "Outlook for Mali's Economy". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  158. "Maldives' Foreign Reserves". 11 January 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  159. "Guyana forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  160. "Solomon Islands forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  161. "Seychelles forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  162. "Vanuatu forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  163. "Congo international reserves". 22 March 2024. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  164. "Djibouti forex reserves". 29 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  165. "Malawi forex reserves". रॉयटर्स.
  166. "Eswatini forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  167. "Republic of the Congo forex reserves". 29 June 2023. 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  168. "Syria forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  169. "Federated States of Micronesia forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  170. "Central African Republic forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  171. "Saint Kitts and Nevis forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  172. "Liberia forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  173. "Guinea-Bissau forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  174. "Antigua and Barbuda forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  175. "Belize forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  176. "Saint Lucia forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  177. "Yemen forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  178. "Grenada forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  179. "Tonga forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  180. "Togo forex reserves". 28 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  181. "Comoros forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  182. "Saint Vincent and the Grenadines forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  183. "Eritrea forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  184. "Samoa forex reserves" (PDF). 26 November 2022 को मूल से पुरालेखित (PDF). अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  185. "São Tomé and Príncipe forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  186. "Sudan forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  187. "Dominica forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  188. "Senegal forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  189. "Zimbabwe forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  190. "Chad forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  191. "Burundi forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  192. "South Sudan forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  193. "Benin forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  194. "Montserrat forex reserves". 28 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  195. "Equatorial Guinea forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  196. "Burkina Faso forex reserves". 28 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  197. "Somalia forex reserves". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  198. "Kiribati forex reserved". 27 March 2024 को मूल से पुरालेखित. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  199. "Saudi reserves fastest fall in two decades". 29 April 2020. मूल से से 25 June 2020 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 22 June 2020.
  200. "Development indicator provided by World Bank for China, Japan, Switzerland, India, & Russia". मूल से से 27 March 2024 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 27 March 2024.
  201. "Historical forex reserves (including gold) of top 5 countries". मूल से से 26 दिसंबर 2024 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 7 नवंबर 2024.
  202. Bradsher, Keith (18 February 2016). "China's Foreign Exchange Reserves Dwindling Rapidly". The New York Times. मूल से से 7 June 2020 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 12 June 2020.
  203. Babones, Salvatore (May 24, 2018). "China Is Sitting On $3 Trillion In Currency Reserves, But Is That Enough?". Forbes. मूल से से 7 June 2020 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 23 May 2020.
  204. Terada, Shinichi (8 March 2008). "Forex reserves pass $1 trillion milestone". The Japan Times. मूल से से 7 June 2020 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 23 May 2020.
  205. "Swiss National Bank discontinues minimum exchange rate and lowers interest rate to –0.75%" (PDF). snb.ch. Zurich. 15 January 2015. मूल से (PDF) से 7 August 2023 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 7 August 2023.
  206. Revill, John (30 November 2021). "Analysis: Swiss franc rises to six year high as central bank stands back". रॉयटर्स. मूल से से 9 December 2021 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 9 December 2021.
  207. "India's forex reserves crosses half trillion for the first time". मूल से से 25 March 2023 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 15 June 2020.
  208. "The need to act fast". 27 August 2023. मूल से से 27 August 2023 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 27 August 2023.
  209. Nayak, Gayatri (July 5, 2017). "India help 47 tons gold with Bank of England". The Economic Times.
  210. "India moves 100 metric tonnes of gold from U.K. to domestic vaults".
  211. "Foreign Exchange Reserves of India". www.rbi.org.in. अभिगमन तिथि: 2024-11-01.
  212. "Russian Reserves March Toward $600 Billion As Sanction Threats Loom, Fitch Says". www.rferl.org. मूल से से 29 April 2020 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 23 May 2020.
  213. "IMF Data - Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves (COFER)". International Monetary Fund. 22 December 2023. मूल से से 4 December 2014 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 25 January 2024.
  214. "FAQs". Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves. International Monetary Fund. मूल से से 23 April 2021 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 22 August 2020.

बाहरी सन्दर्भ

[संपादित करें]

टिप्पणियाँ

[संपादित करें]