सामग्री पर जाएँ

कनाडा के प्रधानमंत्री

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
प्रधानमंत्री, कनाडा
चित्र:PMO-logo.png
कनाडा के प्रधानमंत्री कार्यालय का लोगो
पदस्थ
मार्क कार्नी

१४ मार्च २०१५ से
कनाडा का प्रधानमंत्री कार्यालय
शैलीद राइट ऑनरेबल
सदस्य
उत्तरदाइत्व
आवास
नियुक्तिकर्ताकनाडा के गवर्नर जनरल
अवधि कालमहारानी की इच्छानुसार
उद्घाटक धारकसर जॉन ए. मैक्डोनाल्ड
गठनजुलाई 1, 1867
वेतन$163,700 संसद सदस्य के तौर पे + $163,700 (कनाडाई डॉलर) प्रधानमंत्री के तौर पे, कुल $327,400 (कनाडाई डॉलर)।
वेबसाइटwww.pm.gc.ca

कनाडा का प्रधानमंत्री (फ़्रांसीसी: Premier ministre du Canada) पहला मुकुट का मंत्री, मंत्रीमंडल का चेयरमैन, कनाडा की सरकार का मुखिया , कनाडा के शासक या गवर्नर जनरल का सलाहकार होता है। [1] संविधान में इसका उल्लेख नहीं है लेकिन यह कार्यालय लंबे समय[a] से स्थापित सरकारी चलन के अनुसार जो यह कहता है कि सम्राट या साम्राज्ञी के प्रतिनिधि गवर्नर जनरल ऐसे व्यक्ति को ही प्रधानमंत्री चुनते हैं जिसके पास हाउस ऑफ़ कॉमन्स के चुने हुए सांसदों का विश्वासमत हासिल होता है। सामन्यत: यह व्यक्ति संसद में बहुमत हासिल करने वाले दल का नेता होता है। [2] कनाडा के प्रधानमंत्रियों को उनके नाम के आगे द राइट ऑनरेबल (फ़्रांसीसी: Le Très Honorable) के सम्मानबोधक शब्द से पुकारा जाता है। यह सम्मान उन्हें जीवन भर मिलता है ठीक वैसे ही जैसे किसी सेना के जनरल को आजीवन जनरल कहा जाता है।

कनाडा के वर्तमान और २२वें प्रधानमंत्री कनाडा की कंज़र्वेटिव पार्टी के स्टीफन हार्पर हैं जिन्हें गवर्नर जनरल मिशेल जीन ने फरवरी ६, २००६ को नियुक्त किया था। कंज़र्वेटिव पार्टी २०१५ के चुनावों १९ अक्टूबर २०१५ को लिबरल पार्टी से हार गयी। परिणामस्वरूप अब हार्पर का स्थान कनाडा की लिबरल पार्टी के नेता जस्टिन ट्रुडेउ लेने वाले हैं।


क्र.नावचित्रपद सांभाळलेपद सोडलेपक्ष
जॉन ए. मॅकडोनाल्ड१ जुलै १८६७५ नोव्हेंबर १८७३[राजीनामा]लिबरल कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
अलेक्झांडर मॅकेन्झी७ नोव्हेंबर १८७३८ ऑक्टोबर १८७८लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
(१)जॉन ए. मॅकडोनाल्ड१७ ऑक्टोबर १८७८६ जून १८९१[निधन]लिबरल कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
जॉन ॲबॉट१६ जून १८९१२४ नोव्हेंबर १८९२लिबरल कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
जॉन स्पॅरो डेव्हिड थॉम्पसन५ डिसेंबर १८९२१२ डिसेंबर १८९४[निधन]लिबरल कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
मॅकेन्झी बॉवेल२१ डिसेंबर १८९४२७ एप्रिल १८९६कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
चार्ल्स टपर१ मे १८९६८ जुलै १८९६कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
विल्फ्रिड लॉरिये११ जुलै १८९६६ ऑक्टोबर १९११लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
रॉबर्ट बोर्डेन१० ऑक्टोबर १९१११० जुलै १९२०युनियनिस्ट पार्टी ऑफ कॅनडा
आर्थर मीयन१० जुलै १९२०२९ डिसेंबर १९२१कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
१०विल्यम ल्यॉन मॅकेन्झी किंग२९ डिसेंबर १९२१२८ जून १९२६[राजीनामा]लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
(९‌)आर्थर मीयन२९ जून १९२६२५ सप्टेंबर १९२६कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
(१०)विल्यम ल्यॉन मॅकेन्झी किंग२५ सप्टेंबर १९२६७ ऑगस्ट १९३०लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
११आर.बी. बेनेट७ ऑगस्ट १९३०२३ ऑक्टोबर १९३५कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
(१०)विल्यम ल्यॉन मॅकेन्झी किंग२३ ऑक्टोबर १९३५१५ नोव्हेंबर १९४८लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१२लुई सेंट लॉरेंट१५ नोव्हेंबर १९४८२१ जून १९५७लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१३जॉन डीफेनबेकर२१ जून १९५७२२ एप्रिल १९६३प्रोग्रेसिव्ह कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
१४लेस्टर बी. पियरसन२२ एप्रिल १९६३२० एप्रिल १९६८लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१५पिएर त्रुदो२० एप्रिल १९६८४ जून १९७९लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१६ज्यो क्लार्क४ जून १९७९३ मार्च १९८०प्रोग्रेसिव्ह कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
(१५)पिएर त्रुदो३ मार्च १९८०३० जून १९८४लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१७जॉन टर्नर३० जून १९८४१७ सप्टेंबर १९८४लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
१८ब्रायन मुलरोनी१७ सप्टेंबर १९८४२५ जून १९९३प्रोग्रेसिव्ह कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
१९किम कॅम्पबेल२५ जून १९९३४ नोव्हेंबर १९९३प्रोग्रेसिव्ह कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
२०ज्याँ क्रेटियें४ नोव्हेंबर १९९३१२ डिसेंबर २००३लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
२१पॉल मार्टिन१२ डिसेंबर २००३६ फेब्रुवारी २००६लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
२२स्टीवन हार्पर६ फेब्रुवारी २००६४ नोव्हेंबर २०१५कंझर्वेटिव्ह पार्टी ऑफ कॅनडा
२३जस्टिन त्रूदो४ नोव्हेंबर २०१५१४ मार्च २०१५लिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा
२३मार्क कार्नी१४ मार्च २०१५पदस्थलिबरल पार्टी ऑफ कॅनडा

कार्यालय की स्थापना

[संपादित करें]

कनाडा के संविधान के किसी भी पुस्तक या लेख में प्रधानमंत्री की जगह का कोई प्रावधान नहीं दिया गया था और इसका उल्लेख सिर्फ संविधान कानून, १९८२ की प्रस्तावना[3][4] और Letters Patent में मिलता है जिसे १९४७ में राजा जॉर्ज षष्टम ने पेश किया था।[5] यह कार्यालय और इसकी कार्यवाईयाँ सामान्यत: संवैधानिक परंपराओं के आधार पर निर्गत होती हैं और यह यूनाईटेड किंगडम के प्रधानमंत्री के कार्यालय पर आधारित है।


टिप्पणी

[संपादित करें]
  1. जब कनाडा यूनाइटेड किंगडम का उपनिवेश था।

सन्दर्भ

[संपादित करें]
  1. ब्रूक्स, स्टीफन (2007). Canadian Democracy: An Introduction (5 ed.). डॉन मिल्स: ऑक्सफोर्ड विश्वविद्यालय प्रेस. pp. 233–234. ISBN 978-0-19-543103-2. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)
  2. Brooks 2007, पृष्ठ 235
  3. Privy Council Office. "Intergovernmental Affairs > About Canada > The Canadian Constitution". Queen's Printer for Canada. मूल से से 27 फ़रवरी 2014 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: June 7, 2010.
  4. एलिज़ाबेथ द्वितीय (March 29, 1867), Constitution Act, 1982, SchedB.37.1, ओट्टावा: Queen's Printer for Canada, मूल से से 21 अक्तूबर 2009 को पुरालेखित।, अभिगमन तिथि: June 7, 2010
  5. George VI (1947). Letters Patent Constituting the Office of Governor General of Canada. I. ओट्टावा: King's Printer for Canada (published October 1, 1947). मूल से से 24 सितंबर 2015 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: May 29, 2009. {{cite book}}: Invalid |ref=harv (help)

बाहरी कड़ियाँ

[संपादित करें]

साँचा:कनाडा के प्रधानमंत्री