सामग्री पर जाएँ

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
छ
उदाहरण
पूर्वी नागरीछ
तिब्बतीछ
थाई
मलयालम
सिंहली
अशोकीय ब्राह्मीछ
देवनागरीछ
सजातीय अक्षर
इब्रानीק
यूनानीϘ (Ϟ), Φ
लातिनQ
सिरिलिकҀ, Ф
जानकारी
ध्वनि/t͡ʃʰ/
IASTcha Cha
ISCII कोडB9 (185)

भारतीय वर्णमालाओं का एक अक्षर एवं सातवाँ व्यंजन है। यह अशोकीय ब्राह्मी अक्षर ng से व्युत्पन्न है।

आर्यभट्ट संख्यापद्धति

[संपादित करें]

भारतीय संख्यांक के अविष्कार के बाद भी आर्यभट्ट ने देवनागरी अक्षरों का प्रयोग संख्याओं के रूप में किया, जिस प्रकार यूनानियों के पास संख्याओं के लिए अलग-अलग अक्षर थें। छ के रूपों के अनेक मूल्य हैं:[1]

  • छ = 7 (७)
  • छि = 700 (७००)
  • छु = 70,000 (७० ०००)
  • छृ = 7,000,000 (७० ०० ०००)
  • छॢ = 7×108 (७०)
  • छे = 7×1010 (७०१०)
  • छै = 7×1012 (७०१२)
  • छो = 7×1014 (७०१४)
  • छौ = 7×1016 (७०१६)
  1. Ifrah, Georges (2000). The Universal History of Numbers. From Prehistory to the Invention of the Computer. New York: John Wiley & Sons. pp. 447–450. ISBN 0-471-39340-1.