सामग्री पर जाएँ

२०२६ नेपाली आम चुनाव

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
२०२६ नेपाली आम चुनाव

← 2022 5 मार्च 2026 (फाल्गुन शुक्ल सप्तमी, वि.सं. 2082) आगामी →
← नेपाल की द्वितीय संघीय संसद#प्रतिनिधि सभा के सदस्य
  Majority party Minority party Third party
 
नेता शेर बहादुर देउबा के.पी. शर्मा ओली पुष्पकमल दाहाल
पार्टी नेपाली काँग्रेस नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)
पिछला चुनाव 25.71%, 89 सीटें 26.95%, 78 सीटें 11.13%, 32 सीटें
चुनाव पूर्व सीटें 88 78 32

  Fourth party Fifth party Sixth party
 
नेता रवि लामिछाने राजेन्द्र प्रसाद लिङ्देन माधव कुमार नेपाल
पार्टी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)
पिछला चुनाव 10.70%, 20 सीटें 5.58%, 14 सीटें 2.83%, 10 सीटें
चुनाव पूर्व सीटें 21 14 10

प्रधानमंत्री before election

सुशीला कार्की (कार्यवाहक)
स्वतंत्र

Elected प्रधानमंत्री

TBD

नेपाल में प्रतिनिधि सभा के २७५ सदस्यों के निर्वाचन हेतु शीघ्र आम चुनाव ५ मार्च २०२६ (फाल्गुन शुक्ल सप्तमी, विक्रम संवत् २०८२) को सम्पन्न होने की सम्भावना है। यह घोषणा नेपाल सरकार की सिफ़ारिश पर नेपाल के राष्ट्रपति द्वारा १२ सितम्बर २०२५ (भाद्र शुक्ल अष्टमी, विक्रम संवत् २०८२) को की गई थी।[1][2][3]

इस चुनाव में दो प्रकार के मतपत्र होंगे, एकल निर्वाचन क्षेत्रों से प्रथम-मत-प्राप्ति प्रणाली द्वारा १६५ सदस्य चुने जाएँगे, तथा शेष ११० सदस्य पूरे राष्ट्र को एकल निर्वाचन क्षेत्र मानते हुए दल-सूची आनुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली द्वारा चुने जाएँगे, जैसा कि नेपाल के संविधान में उल्लिखित है।[4]

पृष्ठभूमि

[संपादित करें]

अधिक जानकारी: नेपाल में विरोध प्रदर्शन (२०२५)


८ सितम्बर २०२५ (भाद्र शुक्ल चतुर्थी, वि.सं. २०८२) को नेपाल भर में व्यापक स्तर पर छात्र एवं युवा नागरिकों द्वारा आयोजित प्रदर्शन हुए। १२ सितम्बर २०२५ को संघीय संसद को भंग कर दिया गया और सुशीला कार्की को कार्यवाहक प्रधानमंत्री के रूप में शपथ दिलाई गई।[5][6] राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल ने घोषणा की कि चुनाव ५ मार्च २०२६ को होंगे। यह चुनाव नवम्बर २०२७ (कार्तिक–मार्गशीर्ष, वि.सं. २०८४) से पूर्व किसी भी समय आयोजित किए जा सकते थे।[7]

निर्वाचन प्रणाली

[संपादित करें]

नेपाल की संसद के २७५ सदस्य दो विधियों से चुने जाते हैं—१६५ सदस्य एकल निर्वाचन क्षेत्रों से प्रथम-मत-प्राप्ति प्रणाली द्वारा, तथा ११० सदस्य एकल राष्ट्रीय निर्वाचन क्षेत्र से बन्द सूची आनुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली द्वारा।[8] मतदाताओं को दोनों विधियों हेतु पृथक मतपत्र दिए जाते हैं। किसी भी दल या गठबंधन को आनुपातिक मतों में सीट प्राप्त करने हेतु कुल वैध मतों का न्यूनतम ३ प्रतिशत प्राप्त करना अनिवार्य है।[9] नेपाल में आनुपातिक सीटों के आवंटन हेतु वेब्स्टर विधि का प्रयोग किया जाता है।[10]

मतदान केवल उन नेपाली नागरिकों के लिए सीमित है जो १८ वर्ष या उससे अधिक आयु के हों, मानसिक रूप से स्वस्थ हों, और संघीय चुनावी धोखाधड़ी एवं दण्ड विधियों के अंतर्गत अयोग्य घोषित न किए गए हों।[11]

मतदान की पात्रता

[संपादित करें]

सामान्य चुनाव में मतदान करने हेतु व्यक्ति को निम्नलिखित योग्यताएँ पूरी करनी होंगी: [11]

  • मतदाता सूची में नाम दर्ज होना
  • मतदाता पहचान-पत्र पंजीकरण की अंतिम तिथि तक १८ वर्ष या उससे अधिक आयु का होना
  • नेपाल का नागरिक होना
  • मानसिक रूप से स्वस्थ होना
  • संघीय चुनावी धोखाधड़ी एवं दण्ड विधियों के अनुसार अयोग्य न होना

पूर्व-चुनाव व्यवस्थाएँ

[संपादित करें]
दल विचारधारा २०२२ के परिणाम संसद भंग होने पर
नेपाली कांग्रेस सामाजिक लोकतंत्र, तृतीय मार्ग २३.१९% ८९ / २७५ → ८८ / २७५
नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) मार्क्सवाद–लेनिनवाद, जन बहुदलीय लोकतंत्र ३०.८३% ७८ / २७५ → ७९ / २७५
नेकपा (माओवादी केन्द्र) मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवाद–प्रचण्ड पथ ९.३७% ३२ / २७५ → ३२ / २७५
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी लोकलुभावनवाद, आर्थिक उदारवाद ७.७७% २० / २७५ → २१ / २७५
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी संवैधानिक राजतंत्रवाद, आर्थिक उदारवाद, हिन्दू राष्ट्रवाद ५.२४% १४ / २७५ → १३ / २७५
नेकपा (एकीकृत समाजवादी) मार्क्सवाद–लेनिनवाद, जन बहुदलीय लोकतंत्र ४.१६% १० / २७५ → १० / २७५
जनता समाजवादी पार्टी लोकतांत्रिक समाजवाद, धर्मनिरपेक्षता नया दल ७ / २७५
जनमत पार्टी सामाजिक लोकतंत्र, क्षेत्रीयता, मधेशी अधिकार २.७९% ६ / २७५ → ६ / २७५
जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल लोकतांत्रिक समाजवाद, धर्मनिरपेक्षता, क्षेत्रीयता ३.६२% १२ / २७५ → ५ / २७५
लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल सामाजिक लोकतंत्र, मधेशी अधिकार १.६२% ४ / २७५ → ४ / २७५
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी क्षेत्रीयता, सामाजिक लोकतंत्र, थारू अल्पसंख्यक हित १.६४% ३ / २७५ → ४ / २७५
नेपाल मज़दूर किसान पार्टी मार्क्सवाद–लेनिनवाद ०.६८% १ / २७५ → १ / २७५
राष्ट्रिय जनमोर्चा संघ-विरोध, साम्यवाद, मार्क्सवाद–लेनिनवाद ०.५५% १ / २७५ → १ / २७५
आम जनता पार्टी मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवाद नया दल १ / २७५
स्वतंत्र — — ४ / २७५ → २ / २७५

चुनावी गठबंधन एवं दल

[संपादित करें]

प्रमुख दल

[संपादित करें]
दल चिह्न नेता नेता का क्षेत्र प्रत्याशी सीटें पुरुष प्रत्याशी महिला प्रत्याशी
नेपाली कांग्रेस
शेर बहादुर देउबा डडेलधुरा १ — — —
नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)
के.पी. शर्मा ओली झापा ५ — — —
नेकपा (माओवादी केन्द्र)
पुष्पकमल दाहाल गोरखा २ — — —
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
रवि लामिछाने चितवन २ — — —
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी
राजेन्द्र प्रसाद लिङ्देन झापा ३ — — —
नेकपा (एकीकृत समाजवादी)
माधव कुमार नेपाल रौतहट १ — — —
दल चिह्न नेता नेता का क्षेत्र प्रत्याशी सीटें पुरुष प्रत्याशी महिला प्रत्याशी
जनता समाजवादी पार्टी
अशोक राय सुनसरी १ — — —
जनमत पार्टी
Janamat Party Election Symbol
सी.के. राउत सप्तरी २ — — —
जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल
उपेन्द्र यादव बारा २ — — —
लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल महन्थ ठाकुर महोत्तरी ३ — — —
नागरिक उन्मुक्ति पार्टी
रञ्जिता श्रेष्ठ कैलाली १ — — —

सन्दर्भ

[संपादित करें]
  1. ↑ "प्रतिनिधिसभा विघटन, फागुन २१ गते चुनाव घोषणा" [Dissolution of the House of Representatives, elections announced for Falgun 21]. Online Khabar (नेपाली भाषा में). अभिगमन तिथि: 2025-09-12.
  2. ↑ "प्रतिनिधिसभा विघटन, फागुन २१ गते चुनाव घोषणा" [Dissolution of the House of Representatives, elections announced for Falgun 21]. Annapurna Post (Nepali भाषा में). अभिगमन तिथि: 2025-09-12.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  3. ↑ "प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले गरिन् संसद् विघटनको सिफारिस, फागुन २१ गते प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन" [Prime Minister Sushila Karki recommends dissolution of Parliament, House of Representatives elections on Falgun 21]. eKantipur (नेपाली भाषा में). अभिगमन तिथि: 2025-09-12.
  4. ↑ "Parties' Mission 84 Gimmick Or Genuine Campaign?". The Rising Nepal. 5 December 2023. अभिगमन तिथि: 2024-08-12.
  5. ↑ "Sushila Karki appointed Prime Minister under Article 61, becomes Nepal's first female head of government". Online Khabar (ब्रिटिश अंग्रेज़ी भाषा में). 12 September 2025. अभिगमन तिथि: 12 September 2025.
  6. ↑ Ellis-Petersen, Hannah (12 September 2025). "Nepal appoints its first female PM after historic week of deadly protests". The Guardian (ब्रिटिश अंग्रेज़ी भाषा में). आईएसएसएन 0261-3077. अभिगमन तिथि: 12 September 2025.
  7. ↑ Sharma, Gopal; Ahmed, Aftab (2025-09-13). "Nepal sets March elections after naming interim prime minister". Reuters (अंग्रेज़ी भाषा में). अभिगमन तिथि: 2025-09-14.
  8. ↑ Article 84 Constitution of Nepal
  9. ↑ Kafle, Narayn (5 September 2017). "स‌ंसद् र प्रदेशको निर्वाचन विधेयक पारित" [Parliament and provincial election bills passed]. Gorkhapatra (नेपाली भाषा में). मूल से से 2017-09-06 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 6 September 2017.
  10. ↑ Article 2, प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन ऐन, २०७४, 7 September 2017 (in Nepali)
  11. 1 2 section 6 & 23, Electoral Roll Act, 2017, Act No. 23 of 2 February 2017 (in Nepali). Retrieved on 5 September 2017. उद्धरण त्रुटि: अमान्य <ref> टैग; ":3" नाम कई बार भिन्न सामग्री के साथ परिभाषित है