सामग्री पर जाएँ

प्रचलित लिपि

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
प्रचलित नेपाल
प्रचलित नेपाल लिपि वर्णमाला
प्रकार
काल
अज्ञात — 1769
दिशाबाएँ-से-दाएँ Edit this on Wikidata
भाषाएँनेपाल भाषा, संस्कृत, पालि, मथिली
संबंधित लिपि(याँ)
जनक प्रणालियाँ
बहन प्रणालियाँ
रंजना
भुजिमोल
यूनिकोड
यूनिकोड रेंज
U+11400–U+1147F
साँचा:Infobox writing system/ipa-note
1958 में ल्हासा में नेपाली व्यापारिक घराने के लेटरहेड पर प्रयुक्त की गई '''नेपाल लिपि'''।
नेपाल भाषा और नेपाल लिपि में 7 मई 1924 का पत्र ल्हासा से काठमांडू भेजा गया।

प्रचलित लिपि नेपाल की लिपियों से विकसित एक लिपि है जिसका उपयोग नेपाल भाषा, मैथिली, संस्कृत और पालि लिखने के लिए किया जाता है। सिक्किम सरकार का सिक्किम हेराल्ड नामक बुलेटिन (नेवारी संस्करण) सहित इस लिपि में अभी भी विभिन्न प्रकाशन प्रकाशित होते हैं।

प्रचलित लिपि को नेवा, नेवार, नेवारी या नेपाल लिपि के रूप में भी जाना जाता है। यह ब्राह्मी लिपि से उत्पन्न लिपियों के परिवार का एक सदस्य लिपि है।

व्यञ्जन

[संपादित करें]
Plosive Nasal Sonorant Sibilant
Voiceless Voiced
Plain Aspirated Modal Breathy Modal Breathy Modal Breathy
Velar 𑐎कkəkə 𑐏खkhəkʰə 𑐐गgəɡə 𑐑घghəɡʱə 𑐒ङŋəŋə 𑐓ङ्हŋhəŋʱə
Palatal 𑐔चcətɕə 𑐕छchətɕʰə 𑐖जjədʑə 𑐗झjhədʑʱə 𑐘ञñəɲə 𑐙ञ्हñhəɲʱə 𑐫यyəjə 𑐴𑑂𑐫ह्यyhəjʱə 𑐱शsəsə
Retroflex 𑐚टṭəʈə 𑐛ठṭhəʈʰə 𑐜डḍəɖə 𑐝ढḍhəɖʱə 𑐞णṇəɳə 𑐴𑑂𑐞ण्हṇhəɳʱə 𑐬रrəɾə 𑐭ह्रrhəɾʱə 𑐲षsəsə
Dental 𑐟तtətə 𑐠थthətʰə 𑐡दdədə 𑐢धdhədʱə 𑐣नnənə 𑐤न्हnhənʱə 𑐮लlələ 𑐯ल्हlhəlʱə 𑐳सsəsə
Labial 𑐥पpəpə 𑐦फphəpʰə 𑐧बbəbə 𑐨भbhəbʱə 𑐩मməmə 𑐪म्हmhəmʱə 𑐰वwəwɔ 𑐴𑑂𑐰व्हwhəwʱɔ
Guttural 𑐴हhəhə
Short Long
Independent 𑐎‎+ k+ 𑐐+ g+ Independent 𑐎‎+ k+ 𑐐+ g+
𑐀अəə 𑐎कkəkə 𑐐गgəɡə 𑐀𑑅अःəəəː 𑐎𑑅कःkəəkəː 𑐐𑑅गःgəəɡəː
𑐁आaa 𑐎𑐵काkaka 𑐐𑐵गाgaɡa 𑐁𑑅आःaaaː 𑐎𑐵𑑅काःkaakaː 𑐐𑐵𑑅गाःgaaɡaː
𑐂इii 𑐎𑐶किkiki 𑐐𑐶गिgiɡi 𑐃ईiiiː 𑐎𑐷कीkiikiː 𑐐𑐷गीgiiɡiː
𑐄उuu 𑐎𑐸कुkuku 𑐐𑐸गुguɡu 𑐅ऊuuuː 𑐎𑐹कूkuukuː 𑐐𑐹गूguuɡuː
𑐆ऋriɾi 𑐎𑐺कृkrikɾi 𑐐𑐺गृgriɡɾi 𑐇ॠriiɾiː 𑐎𑐻कॄkriikɾiː 𑐐𑐻गॄgriigɾiː
𑐈ऌ?? 𑐎𑐼कॢ?? 𑐐𑐼गॢ?? 𑐉ॡ?? 𑐎𑐽कॣ?? 𑐐𑐽गॣ??
𑐊एee 𑐎𑐾केkeke 𑐐𑐾गेgeɡe 𑐊𑑅एःeeeː 𑐎𑐾𑑅केःkeekeː 𑐐𑐾𑑅गेःgeeɡeː
𑐌ओoo 𑐎𑑀कोkoko 𑐐𑑀गोgoɡo 𑐌𑑅ओःoooː 𑐎𑑀𑑅कोःkookoː 𑐐𑑀𑑅गोःgooɡoː
Other vowels Other diacritics
Independent 𑐎+ k+ 𑐐+ g+ 𑐀+ ə+ 𑐎+ kə+ 𑐐+ gə+
𑐋ऐəiəi 𑐎𑐿कैkəikəi 𑐐𑐿गैgəiɡəi 𑐀𑑄अंə̃ə̃ 𑐎𑑄कंkə̃kə̃ 𑐐𑑄गंgə̃ɡə̃
𑐍औəuəu 𑐎𑑁कौkəukəu 𑐐𑑁गौgəuɡəu 𑐀𑑃अँə̃ə̃ 𑐎𑑃कँkə̃kə̃ 𑐐𑑃गँgə̃ɡə̃
𑐀𑐫𑑂अय्‌əeɛː 𑐎𑐫𑑂कय्‌kəekɛː 𑐐𑐫𑑂गय्‌gəeɡɛː
𑐁𑐫𑑂आय्‌aeæː 𑐎𑐵𑐫𑑂काय्‌kaekæː 𑐐𑐵𑐫𑑂गाय्‌gaeɡæː
𑐊𑐫𑑂एय्‌?? 𑐎𑐾𑐫𑑂केय्‌?? 𑐐𑐾𑐫𑑂गेय्‌??
𑑂्-Ø 𑐎𑑂क्kk 𑐐𑑂ग्gɡ
𑑐 𑑑 𑑒 𑑓 𑑔 𑑕 𑑖 𑑗 𑑘 𑑙
० १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

यूनिकोड

[संपादित करें]

जून, 2016 में यूनिकोड मानक में प्राचीन नेपाल लिपि को जोड़ा गया था।

'प्रचालित नेपाल' के लिए यूनिकोड ब्लॉक, जिसे 'नेवा' कहा जाता है, U + 11400-U + 1147F: है।

साँचा:Unicode chart Newa

यह भी देखें

[संपादित करें]

सन्दर्भ

[संपादित करें]
  1. ↑ Pandey, Anshuman (2011-05-03). "N4038: 'प्रचलित नेपाल' लिपि को ISO/IEC 10646 के रूप में स्वीकार्य करने का आरम्भिक प्रस्ताव" (PDF). अभिगमन तिथि: 2016-06-24.
  2. ↑ Masica, Colin (1993). The Indo-Aryan languages. p. 143.
  • रबिसन शाक्य (2002) । नेपाली लिपि पुस्तक की वर्णमाला। पाटन, नेपाल। ISBN 99933-34-36-7. {{cite book}} CS1 रखरखावः स्थान गुम प्रकाशक (लिंकः प्रचालित, रंजना और भुजीमोल, विकास, वर्तमान उपयोग, चरित्र निर्माण के बारे में जानकारी और चित्र।Rabison Shakya (2002). Alphabet of the Nepalese Scriptbook. Patan, Nepal. ISBN 99933-34-36-7.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
  • Hall, Pat (2012-09-21). "Problems with Unicode for Languages Unsupported by Computers" (PDF). मूल से (PDF) से 16 August 2016 को पुरालेखित।. अभिगमन तिथि: 2016-06-24.

बाहरी कड़ियां

[संपादित करें]