सामग्री पर जाएँ

तेलुगू लिपि

मुक्त ज्ञानकोश विकिपीडिया से
तेलुगू लिपि
तेलुगु लिपि में लिखित एक छोटा पद
तेलुगु लिपि में लिखित एक छोटा पद

तेलुगु लिपि, ब्राह्मी से उत्पन्न एक भारतीय लिपि है जो तेलुगु भाषा लिखने के लिये प्रयुक्त होती है। अक्षरों के रूप और संयुक्ताक्षर में ये अपने पश्चिमी पड़ोसी कन्नड़ लिपि से बहुत मेल खाती है।

स्वतंत्र रूपక (क) के साथदेवनागरीIPA स्वतंत्र रूपక (क) के साथदेवनागरीIPA
అకअ[ʌ] ఆకాआ[a:]
ఇకిइ[i] ఈకీई[i:]
ఉకుउ[u] ఊకూऊ[u:]
ఋకృऋ[rɨ, ru] ౠకౄॠ[ri:, ru:]
ఌl̥ ౡl̥̄
ఎకెऎ[e] ఏకేए[e:]
ఒకొऒ[o] ఓకోओ[o:]
ఐకైऐ[aj] ఔకౌऔ[aw]
वर्णदेवनागरीIPA वर्णदेवनागरीIPA वर्णदेवनागरीIPA वर्णदेवनागरीIPA वर्णदेवनागरीIPA
కक[k] ఖख[kʰ] గग[g] ఘघ[gʱ] ఙङ[ŋ]
చच[tʃ] ఛछ[tʃʰ] జज[dʒ] ఝझ[dʒʱ] ఞञ[ɲ]
టट[ʈ] ఠठ[ʈʰ] డड[ɖ] ఢढ[ɖʱ] ణण[ɳ]
తत[t] థथ[tʰ] దद[d] ధध[dʱ] నन[n]
పप[p] ఫफ[pʰ] బब[b] భभ[bʱ] మम[m]
యय[j] రर[r] లल[l] వव[ʋ] ళळ[ɭ]
శश[ɕ] షष[ʂ] సस[s] ఱṛ[ɽ] హह[h]

उदाहरण:

ఖ + ఈ (ీ) → ఖీ[kʰa] + [iː] → [kʰiː]
జ + ఉ (ు) → జు[dʒa] + [u] → [dʒu]

तेलुगु अंक और संख्याएँ

[संपादित करें]
0123456789
౦౧౨౩౪౫౬౭౮౯
0⁄41⁄42⁄43⁄40⁄161⁄162⁄163⁄16
౸౹౺౻౦౼౽౾

NOTE: ౹, ౺, and ౻ are used also for 1⁄64, 2⁄64, 3⁄64, 1⁄1024, etc. and ౼, ౽, and ౾ are also used for 1⁄256, 2⁄256, 3⁄256, 1⁄4096, etc.[1]

तेलुगु यूनिकोड

[संपादित करें]

तेलुगू लिपि के लिए यूनिकोड U+0C00 से U+0C7F तक है।

  0123456789ABCDEF
C00 ఀఁంఃఄఅఆఇఈఉఊఋఌ఍ఎఏ
C10 ఐ఑ఒఓఔకఖగఘఙచఛజఝఞట
C20 ఠడఢణతథదధన఩పఫబభమయ
C30 రఱలళఴవశషసహ఺఻఼ఽాి
C40 ీుూృౄ౅ెేై౉ొోౌ్౎౏
C50 ౐౑౒౓౔ౕౖ౗ౘౙౚ౛౜ౝ౞౟
C60 ౠౡౢౣ౤౥౦౧౨౩౪౫౬౭౮౯
C70 ౰౱౲౳౴౵౶౷౸౹౺౻౼౽౾౿

सन्दर्भ

[संपादित करें]
  1. ↑ Nāgārjuna Venna. "Telugu Measures and Arithmetic Marks" (PDF). JTC1/SC2/WG2 N3156. International Organization for Standardization. अभिगमन तिथि: July 29, 2012.